Gebeliğe Hazırlık

Gebelik, normal bir fizyolojik olaydır ama bu dönemde bütün vücut sistemleri etkilenir. Bu nedenle gebelik öncesi hazırlıklarının önemi çok büyüktür. Gebe kalmadan önce hem ruhsal hem de fiziksel olarak hazır olunmalıdır. Stres ve endişeden uzak durmalısınız.

Gebelik, planlı olmalıdır. İdeal olarak gebe kalmak istediğiniz zamandan 3 ay öncesinde, doktorunuzla bir ön görüşme yapmanızda önemli yararlar vardır. Doktorunuz, tıbbi özgeçmişinizi değerlendirecek, muayenenizi yapacak, çeşitli tetkikler yapacak bu şekilde gebelik sırasında oluşabilecek anormal durumlar karşısında hem sizi hem de kendisini hazırlayacaktır. Smear alınarak gebelik öncesi rahim ağzının sağlıklı olduğunun görülmesi tavsiye edilir. Kalp hastalığı, diyabet, karaciğer hastalığı, böbrek hastalığı gibi kronik hastalıklar varsa ilgili bölümlerden konsültasyon alınmalıdır. Kullanılmakta olan ilaçlar varsa (teratojenik ilaçlar) gebelik oluşmadan bebeğe zarar vermeyecek olanlarla değiştirilmelidir. Kızamıkcık ve diğer hastalıklar için bağışıklık durumu değerlendirilir ve gereken aşılar yapılır.

Doktorunuzun yapacağı tetkik ve muayeneler, önereceği tedaviler yanında sizin de yaşam tarzınızda değiştirmeniz gereken şeyler olacaktır. Öncelikle sağlıklı ve dengeli beslenmelisiniz. Dengeli beslenmeyle kastedilen ana besin maddelerinin dengeli oranlarda tüketilmesidir. Yağ ve şeker tüketiminizi azaltıp proteinden zengin bir beslenme şekli seçmelisiniz. Yağsız süt ve süt ürünleri, balık ve beyaz etler diyetinizde yer almalıdır. Bol taze meyve ve sebze alınmalı, bunun yanında makarna, pirinç, baklagiller gibi farklı besin gruplarını da tüketmelisiniz.

Kilo fazlalığı varsa bunları gebelik öncesi vermeye çalışın, gebelikte diyet yapılması pek önerilmez.

Bebeğin merkezi sinir sisteminin gelişmesi için özellikle gebeliğin ilk haftalardan itibaren folik asit alınması çok önemlidir. Vücutta depolanmadığı, gebelik süresince normalden fazlasına gerek duyulduğu ve doğal gıdalarla yeterlince karşılanmadığı için her gün alınmalıdır. Taze yeşil sebzeler folik asit kaynağıdır, ancak uzun süreli pişirmeler ve uzun süre bekleyen gıdalardaki miktarını azaltır. En çok ıspanak, yer fıstığı, fındık, karnabahar, kepekli ekmekte bulunur. Folik asit eksikliğinde “nöral tüp defekti” denen sinir sisteminde omurilik kanalının tam kapanamamasına bağlı anormallikler olur. Özellikle, daha önceden folik asit eksikliği saptanmış veya nöral tüp defekti olan bebek doğurmuş kadınlar, gebe kalmayı düşündükleri tarihin en az 3 ay öncesinden itibaren mutlaka folik asit alımına başlamalıdırlar. Sigara kullanıyorsanız, mutlaka bırakmalısınız. Sigara gebe kalma şansını azaltır ve gebelikte kullanıldığında düşük ve çocukta gelişme geriliğine neden olur. Alkol de mümkünse hiç alınmamalıdır. Sigara, erkekte sperm sayı ve kalitesini azalttığından gebe kalmayı güçleştirir.

Gebeliğe karar verdikten sonra gebelik oluşumunun ilk aylarda olmaması sizi strese sokmamalıdır. Her şey normal olsa, uygun zamanda ilişki olsa bile her ay için gebelik şansı %25 civarındadır. Normal düzenli ilişkiye rağmen bir kadının gebe kalamaması durumunda kısırlık incelemelerini başlatmak için genellikle çok belirgin bir anormallik yoksa 1 yıl beklenir. Bir yıl sonunda herhangi bir patolojisi olmayan çiftlerin bile gebe kalma şansı %85’tir. Yani %15 olguda her şey normal olmasına rağmen gebelik 1 yıl gecikebilir. Gebe kalma şansı düzenli adet görenlerde adetin 12-15. günlerinde en fazladır. Düzenli bir cinsel yaşam ve haftada 3 veya daha fazla ilişki gebe kalma şansını artırır.

Bir kadın için en doğurgan dönem 20’li yaşlardır, 35 yaşından sonra ise doğurganlık azalmaya başlar. Buna dikkat edilmeli, çocuk doğurma planları elden geldiğince çok ertelenmemelidir.

İnsan anatomisi ve gebeliğin oluşumu

Cinsiyet daha döllenme sırasında belirlenir. Kadın yumurtası her zaman X kromozomu taşırken, sperm ya X ya da Y kromozomu taşır. X kromozomu taşıyan bir sperm yumurtayı döllerse cenin dişi (XX), Y kromozomu taşıyan döllerse erkek cinsiyet oluşur (XY). Buna eşlik edecek cinse özgü üreme organları oluşur, gelişir ve ergenlik çağında üreme kapasitesini kazanır

Adet kanaması ve yumurtlama

Menstruasyon, halk arasinda “adet kanamasi” veya “regl” olarak bilinen aylık döngünün bilimsel ismidir. “Menses” kelimesi Latince’de “ay” anlamına gelmektedir. Sağlıklı bir kadının vücudunda salgılanan cinsiyet hormonlarının (östrojen ve progesteron) etkisi ile, her ay yumurtalıktan bir adet yumurta hücresi olgunlaştırılır ve yumurtlama ile tüpe atılır. Döllenme olduğu takdirde, artik zigot halini almış olan yumurta hücresi rahim içerisine iner ve oraya yerleşerek gebelik başlar. Rahim iç katmanı (endometrium) zigota yataklık eder. İşte bu nedenle, her ay, sanki olgunlaşan yumurta hücresi döllenecekmiş gibi endometrium hazırlanır. Döllenme olmadığı takdirde de, vücut dışına atılır. Menstrüel kanama olarak bilinen şey de, aslında dejenere olmuş endometriumun dışarı atılmasıdır. Normal bir menstrüel döngü yaklaşık 28 gün kadar sürmektedir. Kadınlarda bu döngü 13-15 yaşlarında baslar ve 45-50 yaşlarında girilen menopoz fazına kadar devam eder.

Gebelik Nasıl Oluşur

Gebe kalmak için en uygun zaman, iki adet kanamasının ortalarına rastlayan günlerdir. Bu günlerde kadının yumurtlama olur ve bu yumurta hücresi iki gün yaşar. Bu nedenle, kadın, iki adet kanamasının yaklaşık ortalarına rastlayan yumurtlama gününün 2 gün öncesi ve 2 gün sonrasında da olmak üzere toplam 5 gün boyunca gebe kalabilir.

Cinsel ilişki sırasında vajinaya boşalan spermler rahim içine doğru hareket ederler. Kadının yumurtasıyla tüplerde karşılaşırlar. İçlerinden bir tanesi yumurtayı döller. Spermlerin kadın cinsel organlarında yaşama süresi yaklaşık 2 gün olduğundan bu süre içerisinde bir daha cinsel ilişki olmasa da yumurta döllenebilir, gebelik oluşabilir.

Döllenmiş yumurta (zigot) bölünerek hücreleri çoğalmaya başlar ve tüpte ilerleyerek 5-6 gün içinde uterusa (rahim) gelir, kalınlaşan iç tabakaya (desidua) yerleşir, sonra bu tabakaya gömülerek gelişmesini sürdürür. Yumurtanın döllenmesi ve uterus içine yerleşmesi, adet görmeyi durdurur. Gebelikle ilgili değişiklikler ortaya çıkmaya başlar. Uterus yumuşar ve giderek büyür

Gebelikte risk skorlaması ve yüksek riskli gebelik bilgileri

Aşağıda bir tablo görmektesiniz. Burada 10 puan alınması gebeliği riskli hale getirir. Bazı faktörler tek başına yeterli iken diğer bazılarından birkaç tanesinin bir araya gelmesi gerekir. Böyle bir durumda gebelik hazırlıkları daha da önem kazanmaktadır.

RİSK FAKTÖRLERİ		PUAN
GEBELİKTEN ÖNCE VAR OLAN
Kalp-damar ve Böbrek Hastalıkları	Orta veya ciddi preeklampsi	10
	Kronik hipertansiyon	10
	Orta veya ciddi böbrek hastalığı	10
	Ciddi kalp yetmezliği (NY Sınıf II-IV)	10
	Eklampsi hikayesi	5
	Böbrek enfeksiyonu hikayesi	5
	Hafif kalp yetmezliği (NY Sınıf I)	5
	Hafif preeklampsi	5
	Akut pyelonefrit	5
	Sistit hikayesi	1
	Akut sistit	1
	Preeklampsi hikayesi	1
Metabolik Hastalıklar	İnsulin bağımlı diabet	10
	Hormonal cerrahi	10
	Tiroid hastalıkları	5
	Erken diabet	5
	Ailede diabet hikayesi	1
Eski gebeliklere ait hikaye	Rh uyumsuzluğu nedeniyle kan değişimi	10
	Ölü doğum	10
	Günü geçmiş gebelik	10
	Erken doğum	10
	Düşük doğum ağırlıklı bebek	10
	Bebekte anormal duruş	10
	Su fazlalığı	10
	Çoğul gebelik	10
	Doğum sonrası bebek ölümü	10
	Sezaryen	5
	Ardışık düşük	5
	4,5 kg’dan ağır bebek	5
	5’ten fazla doğum	5
	Spastik çocuk	5
	Anormal bebek	1
Diğer Hastalıklar	Anormal smear	10
	Orak hücreli anemi	10
	Cinsel yolla bulaşan hastalık	5
	Ciddi anemi (hemoglobin<9 gr)	5
	Tüberküloz hikayesi	5
	Akciğer hastalıkları	5
	Hafif anemi (hemoglobin 9-10 gr)	1
Anatomik Sorunlar	Rahim şekil bozukluğu	10
	Rahim boynu yetmezliği	10
	Küçük leğen kemiği	5
ŞİMDİKİ GEBELİKTE
Zararlı etkenlerle karşılaşma	Viral enfeksiyon	5
	Ciddi grip	5
	İlaç kullanımı	5
	Sigara	1
	Alkol	1
Gebelik komplikasyonları	Etkilenmiş Rh	5
	Vajinal leke kanama	5
TOPLAM RİSK SKORU...................................................................................................................................................................