Hastalık Adayı Olduğumuzu Öğrenmek Bize Ne Sağlar?
Ailesinde kanser veya başka bir hastalıkla ilgili hatalı gen bulunduğunu bilen birisi kendisinde de hastalığın çıkıp çıkmayacağını düşünerek uzun ve hem kendisi hem çocukları için kaygılı bir yaşam sürer. Yaptırılacak bir gen testi ile sonuçta kendisinde bu genin bulunmadığını bilmesi büyük bir rahatlık sağlayacaktır.
Gen testlerinin yararları nelerdir ?
Ailesinde kanser veya başka bir hastalıkla ilgili hatalı gen bulunduğunu bilen birisi kendisinde de hastalığın çıkıp çıkmayacağını düşünerek uzun ve hem kendisi hem çocukları için kaygılı bir yaşam sürer. Yaptırılacak bir gen testi ile sonuçta kendisinde bu genin bulunmadığını bilmesi büyük bir rahatlık sağlayacaktır. Hem psikolojik olarak rahatlayacak hem de örneğin bir kalın barsak kanseri adayında sık kolonoskopilerden kurtulacaktır.
Hatalı genin kendisinde bulunduğunu bilmesi de yararlı olacaktır. Belirsizliği ortadan kaldırarak, yıllık incelemeler sonucunda vücutta hastalık veya bozukluk ortaya çıkmadan hastalığın erken tanı ve tedavisini sağlayacaktır. Hastalığın ortaya çıkmasını geciktirecek veya önleyecek bir hayat tarzı sürme şansı olacaktır. Örneğin sigara içmemek, yüksek posalı diyetler vs. Yakın zaman sonra gen tedavileri klinikte uygulanmaya başlayınca özellikle bu tür ailesel geçişli hastalıkları bulunanların hastalıkları kökten ortadan kaldırılabilecektir.
Gen testlerinin bir diğer yararı, toplumsal taramalarda toplulukların hangi hastalıklara yatkınlığı olduğunun anlaşılabilmesi ile sağlık planlamalarının daha gerçekçi olarak yapılabilmesidir. Ayrıca kalıtsal hastalıkların ve kanserin henüz ağır belirtileri ve sakatlıkları ortaya çıkmadan tanı konulabilecek ve önlem alınabilecektir.
Gen testlerinin tehlikeleri var mı ?
Testlerin yapılması için örnek almak veya testlerin yapılması herhangi bir tehlike taşımamaktadır. Endişeler, test sonuçlarının bireysel ve toplumsal sonuçları üzerinde yoğunlaşmaktadır:
Ruh sağlığı : Öncelikle bireyin ciddi bir hastalığa yakalanabilme riskini veya adayı olduğu bir hastalığa yakalanmayacağını öğrenmesi, ruhsal dalgalanmalara yol açacaktır. Aileden pek çok kimse hastalığn sonucunu görmüştür. Hastalığı taşımadığını öğrenenlerde bu suçluluk duygusu yaratacaktır. Bir çalışmaya göre, meme kanser taşıyıcısı olan kadınlarda durumlarını öğrendikten 3-6 ay sonra sürekli depresyon, endişe, konfüzyon ve uyku düzensizlikleri saptanmıştır. Bu geni taşımadıklarını bilenlerin yarısı bile durumları hakkında endişelerden kurtulamamışlardır.
Aile ilişkileri: Diğer tıbbi testlerin aksine, gen testleri sadece bireyi değil, akrabaları ve ailesini de ilgilendirmektedir. Örneğin orak hücreli anemi bulunan bir bebeğin ailesinde de bir veya bir kaç hastalık taşıyıcı bulunma ihtimali vardır. Ayrıca, bu tür testler babalık veya evlatlık gibi sırların istenmeden ortaya çıkmasına da neden olabilir.
Ailede duygusal çalkalanmalar yaşanabilir. Hastalığı taşıdığını bilen birisi öfke duyabilir veya hastalığı taşımayan suçluluk duyabilir.
Gizlilik ve Toplumsal problemler: Hastalığın taşınıp taşınmadığını bilmek, kendi bilse bile diğer aile bireylerinin bilip bilmemesi gerektiği, hastalık taşıyanların evlenip evlenmemesi gerektiği, sigorta şirketlerinden bu bilgilerin nasıl gizleneceği, işe girerken bu bilgilerin işverenden gizlenmesi hastalıklar nedeniyle ayrımcılık, ve ari ırk yaratma girişimleri gibi konular çözüme kavuşmamıştır ve sadece tıbbın değil, ahlak ve kanun kurallarının, kısaca tüm toplumun yeniden düzenlenmesini gerektiren konulardır.
Tıbbi problemler: Meme kanser geni taşıdığı bilinen bir kadında hastalık ortaya çıkmadan koruyucu olarak genç yaşta göğüsleri alınmalı mıdır ? Bu genleri taşıyanların %20 sinde kanserin ortaya çıkmaması cerrahi girişim yerine beklemek için yeterli bir neden midir ? Hastanın istekleri ve tıbbi nedenler böyle bir konuda karar vermek için yeterli değildir ve yeni düzenlemelere ihtiyaç vardır.
Kaynak:
www.acibademgenetik.com
Bu makale 890 kez okunmuştur.